Anne sütünde neler var?

0

11

 

 

 

 

 

 

 

 

Anne sütü, yılda milyonlarca çocuğun ölümünü önleyen, besleyici, ekonomik, yan etkisi olmayan ve bebeğe verilirken özel bir işlem gerektirmeyen, steril, ideal bir gıdadır; doğal bir bağışıklama yoludur. 4-6 ay tek başına daha sonra da ek bazı gıdalarla birlikte anne sütü ile beslenmenin çocuk sağlığına olumlu etkileri tartışmasız kabul edilmektedir. Anne sütü yaşayan bir sıvıdır. İçeriği çocuğun yaşına, fizyolojik durumuna göre değişir.

Anne sütünün bileşimi; sütün verildiği döneme, emzirmenin başında ya da sonuna doğru alınmış olmasına, gün içinde alınmış olduğu zamana, annenin beslenme durumuna ve bebeğin zamanında doğan, prematüre ve doğum ağırlığının eksik olma durumuna göre değişim gösterir.

 Proteinler: Anne sütü protein konsantrasyonu matür sütte 1.1. gr/dl’dir. Bu oran ilk günlerde kolostrumda 2.2. gr/dl’dir. Bu proteinin besleyici olarak yararlılığı çok yüksektir ve bebeğin ihtiyacını ilk 4-6 ay karşılar. Anne sütünde biyolojik değeri yüksek olan protein inek sütüne göre fazladır ve inek sütündeki alerjen kısım anne sütünde yoktur. Anne sütünde protein yapı taşları yani aminoasitler yüksek orandadır. Taurin, anne sütündeki büyümeyi düzenleyen faktörlerden biridir. hücre zarının bütünlüğünü sağlar, göz harabiyetini önler. Anne sütünde bir madde, meme bezlerinde süt şekeri sentezine yardımcı olup sütün daha lezzetli olmasını sağlar. Anne sütü yapısı yenidoğanın sindirim sistem fonksiyonlarına daha uygundur. Anne sütünde proteinden faydalanmayı arttıran maddeler vardır. Bunlar aynı zamanda anne sütündeki demirin emilimini arttırır.

Karbonhidratlar: Süt şekeri laktozdur. Yavaş ve kolay sindirildiğinden bebeğin kan şekeri iyi düzenlenir. Anne sütündeki laktoz annenin diyetinden etkilenmez. Laktoz, kalsiyum emilimini etkiler. Laktoz’un galaktoz kısmı, yağlarla bileşik yapıp bebeğin beyin dokusu gelişimini sağlar. Laktoz aynı zamanda bağırsaktaki zararlı olmayan mikroorganizmaların çoğalmasına neden olur (Prebiyotik etki). Bu da bağırsak enfeksiyonlarını belirgin azaltır, bağışıklık sisteminin gelişimini uyarır, allerjen proteinlerin kontrolü ile allerjiye yatkınlığı önler.

Yağlar: Yağlar, yenidoğan bir bebek için başlıca enerji kaynağıdır. Anne sütünün sağladığı enerjinin yüzde 40-50’si yağlardan gelir. Bu yağlar, bebeğin beyin gelişimi için gerekli yağ asitlerini sağlar. Hücrelerin zar yapısına girer ve sütteki bazı vitamin ve hormonların taşıyıcısı olur. Doğumdan sonraki ilk 5 gündeki sütte (kolostrum) yüzde 2 gr. olan yağ konsantrasyonu 5-15 gün arası (geçiş dönemi sütü) yüzde 2,5-3 grama, 15. günden sonra salgılanan sütte yüzde 3,5-4,5 grama ulaşır ve sabit kalır. Sabahları düşük olan yağ düzeyi günün ilerleyen saatlerinde artar. Emzirme döneminin sonunda da yağ oranı daha yükselip doygunluk sağlar. Böylece doyan bebek memeyi bırakır ve şişmanlık riski olmaz. Beyin ve sinir sistemi gelişimi, gözde retina fonksiyonları için gerekli olan doymamış yağ asitleri anne sütünde yüksek oranda bulunur. Anne sütündeki yağ moleküllerinin çapı küçük olduğundan emilimi daha kolaydır. Anne diyetindeki değişiklik anne sütü yağ düzeyinden çok yağların dağılımını değiştirir.

Mineraller: Anne sütü mineral miktarı anne diyeti ile büyük değişim göstermez. Annenin mineral depoları kullanılarak bebekte düzenleme olur. Anne sütünde potasyum, sodyum (tuz) ve kalsiyum iyonları ve kompleks bileşikler şeklinde diğer mineraller vardır. Anne sütündeki kalsiyum emilimi yüksek orandadır (yüzde 55), inek sütü veya inek sütünden hazırlanan ticari mamalarda emilim oranı ise yüzde 38 civarındadır. Anne sütünde demir düzeyi düşük olmasına rağmen emilim oranı yüksek ve biyolojik yararlılığı çok fazladır. Bu nedenle anne sütüyle beslenen bebeklerde ilk 6 ayda demir yetersizliği gelişmez. Annenin demir depoları gereğinde bebek emerken bebek lehine kullanılır. Anne sütünde çinko da vardır ve ilk 5 gündeki süt çinko yönünden çok zengindir. Anne sütüyle beslenen süt çocuğunda bakır yetersizliği görülmez.
Diş ve kemik dokusunun gelişiminde gerekli olan florun anne sütündeki miktarı 0,02 ppm’dir. Bu miktar süt çocuğu için yeterli olmayabilir. Bölgedeki su kaynakları flordan fakirse, o bölgedeki bebeklere 6. aydan başlayarak günde 0,25 mg flor eklenmesi önerilmektedir.

Vitaminler: D ve K vitaminleri dışında yağda ve suda eriyen vitaminlerin anne sütündeki miktarları süt çocuğu için yeterlidir. Suda eriyen vitamin düzeyleri, annenin yakın zamandaki beslenmesi ile ilgilidir. Yağda eriyen vitamin düzeyleri (A,D,E,K), hem annenin geçmişteki diyeti, hem de son zamanlardaki diyet özelliklerini yansıtır. Vejataryen annenin sütüyle beslenen çocuklarda B12 eksikliği ve buna bağlı kansızlık gelişebilir. Anne sütüyle beslenen bebeklerde, bebek güneş ışınlarından yeterince faydalanamazsa raşitizm gelişebilir. Bu nedenle ilk yılda 15-20 günden itibaren günde 400 IU D vitamini verilmesi önerilir. Anne sütünde K vitamini yenidoğanın ihtiyacını karşılayamadığı için bebeklere doğumda 1 mg K vitamini yapılır. Daha sonraki dönemde anne sütü ve bağırsak bakterilerinin sentezlediği K vitamini ile K vitamini gereksinimi karşılanır. Anne sütünün böbreğe yaptığı yük inek sütüne göre 1/3 oranında azdır. Bu durum, yenidoğanda henüz tam gelişmemiş böbrek fonksiyonlarına uygunluk gösterir.

Enzimler: Anne sütünde sindirime yardım eden 20’den fazla madde vardır. Bu maddelerin bir kısmı bebekte sindirimi kolaylaştırırken bir kısmı hücresel düzeyde mikropların vücutta etkisiz hale getirilmesi sırasında destek sağlar. Anne sütünde hormonlar da mevcut olup, bu hormonların rolleri araştırılmaktadır. Anne sütünde ayrıca, henüz tespit edilemeyip var olduğu düşünülen başka bir sürü faydalı faktör ve yararlı etkiden söz edilmektedir.

Büyüme Faktörleri
Anne sütünde başta sindirim ve solunum sistemi olmak üzere birçok organ sisteminin büyüme ve gelişmesini düzenleyen büyüme faktörleri vardır. Bu faktörlerin sütte en yüksek olduğu dönem ilk 5 gün, yani kolostrum dönemidir.
Büyümeyi hızlandıran “epidermal büyüme faktörü” anne sütünde en yüksek konsantrasyonda bulunur. Sinir büyüme faktörü, sinir hücrelerinin canlılıklarını devam ettirmede esastır ve anne sütünde mevcuttur. Anne sütünde ayrıca insülin, insüline benzer büyüme faktörü, meme kaynaklı büyüme faktörü, kan yapımıyla ilgili bazı faktörler, interferon gibi koruyucu ve büyümeyi düzenleyen faktörler vardır.

Annelerin bebeklerine verebilecekleri en güzel armağan onları kendi sütleri ile beslemektir. Ailelerin de annelere yapabilecekleri en büyük destek, onlara stressiz, huzurlu, şefkatli bir ortam sağlayarak süt salgılamasına katkıda bulunmaktır. Anne sütünde hormonlar da mevcut olup, bu hormonların rolleri araştırılmaktadır. Anne sütünde ayrıca henüz tespit edilemeyip, var olduğu düşünülen başka bir sürü faydalı faktör ve yararlı etkiden söz edilmektedir. Annelerin bebeklerine verebilecekleri en güzel armağan, onları kendi sütleriyle beslemektir. Ailelerin de annelere yapabilecekleri en büyük destek, onlara stressiz, huzurlu, şefkatli bir ortam sağlayarak süt salgılanmasına katkıda bulunmaktır.

Share.

About Author

Leave A Reply