Biraz rakamsal bilgilere ne dersiniz?

0

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzm.Prof.Dr. Hilal Mocan çocuk gelişimi konusunda ne kadar ve nasıl beslenmesi gerektiği konusunda biraz detaylı bilgileri bizlerle paylaşıyor. Merak etmeyin, kafanız karışmayacak; aksine güzelce anlayacaksınız.

Okul çağı çocukları dendiğinde klasik olarak 6-12 yaşlar aklımıza gelir. Çocuklar bu yaşlarda ömür boyu sürecek beslenme alışkanlıkları kazanırlar. Çocuk daha bağımsız olarak yeni bir hayata, “okula” adım atmıştır. Evden ve okuldan daha bağımsız olmaya başlar, kendi tercihlerini yapmayı öğrenir. Sosyal kimlik gelişiminin yanı sıra, 6-12 yaşlarda büyüme de aktif olarak sürdüğü için doğru ve sağlıklı büyüme alışkanlığının bu dönemde de dikkatli bir şekilde sürdürülmesi gerekir.

Okul çocuğu yılda ortalama 5 cm uzar ve yaklaşık 2.5 kg ağırlık kazanır. Büyümesi ve gelişmesi için gerekli kalori, protein, karbonhidrat ve yağlar, dengeli biçimde sunulan diyetle sağlanmalı, besin değeri yüksek ve kompleks karbonhidratları içeren uygun formda çocuğa sunmak önemlidir. Bu yaş grubunda enerji ihtiyacı ve büyüme hızı, çocuğun vücut ebatları ve fiziksel aktiviteyle değişmekle beraber, küçük çocuklarda 90 kcal/kg, büyük çocuklarda 55-70 kcal/kg/gün olarak belirlenir. Büyüme hızı erken bebeklik dönemine göre daha yavaş olduğu için günlük protein ihtiyacı da 7-12 yaşlar arasında 1 gr/kg/gün’e düşer. Beş yaştan büyük çocuklarda yağlardan gelen enerji, toplam enerjinin yüzde 30’unu geçmemelidir. Günlük diyetle alınan doymuş yağların oranı yüzde 8’i, diyetteki kolesterol miktarı 300 mg/gün’ü geçmemelidir.

Neyi, ne kadar yemeli
Okul çocuğunun gerekli besin ve enerji ihtiyacı saptandıktan sonra yiyecek menüsü 6 temel gruptan karşılanmalıdır. Bunun ayarlanmasında sağlıklı beslenmede kullanılan “besin piramidi”  rehber olmalıdır. Besin piramidindeki yiyecek gruplarının her birinden en az 1 porsiyon tüketilerek vitamin, mineral ve besin eksikliğinin oluşması önlenebilir. Bu arada çocuğun günlük kalsiyum ve demir ihtiyacına ayrıca dikkat edilmelidir. Dokuz yaş civarında günlük kalsiyum ihtiyacı 800 mg/gün’den 1300 mg/gün’e yükselir. Lif ihtiyacı ise kabaca çocuğun yaşına 5 eklenerek saptanabilir. Örneğin 9 yaşında bir çocuk günlük menüsü ile (9+5=14) 14 gr lif tüketmelidir.

Çocuğun yiyecek seçiminde ve yeme alışkanlığında, anne babası, arkadaşları, öğretmenler ve televizyon önemli rol oynar. Besin tercihleri ve iştahı hızlı değişiklikler gösterebilir. Okul kantinleri ve sosyal hayat, onun “fastfood” olarak tanımlanan hazır gıda ürünlerinin cazibesine kapılmasına ve yüksek kalorili, dengesiz beslenmesine neden olabilir. Okul dönüşü evde yalnız kalabilen çocuklar da yüksek kalorili ve yüksek karbonhidratlı abur cubur tüketme meyline girebilir, aşırı kolalı – gazlı içecekler içebilir.

Okul çocuğunun okul içi ve okul etrafındaki beslenmesi de dikkatle takip edilmeli, okul idaresi ve öğretmenlerle zaman zaman görüşülerek bu konuda bilgi alınmalıdır. Okul çocuğunun beslenme çantası hazırlanırken meyvesi ve sütü ihmal edilmemelidir.

Enerji: Enerj iihtiyacı, yaşa, cinsiyete, fiziksel aktiviteye, hastalık durumuna, yaşanılan çevredeki iklim koşullarına göre değişir. Çocukların büyüme ve gelişmesi için de enerjiye ihtiyacı vardır.

Protein: Proteinli besinler, enerji kaynağı olarak ve doku yapımında kullanılır. Hücrelerin yenilenmesi için gereklidir. Diğer yiyecekler yeterli alınmazsa protein, dokuların büyümesi ve gelişmesi yerine sadece enerji kaynağı olarak kullanılır ki  bu, istenmeyen bir durumdur. Proteinlerin doku yapımı için kullanılabilmesi için de ayrıca enerji gerekir. Bir gram proteinin hücresel fonksiyonları oluşturması için gerekli enerji miktarı 6 kkal.’dır. Dengeli olarak diğer besin öğelerinin, karbonhidrat ve yağların da diyette bulunmasının nedeni budur. Hastalıkların seyrinde ve streste protein ihtiyacı artar. Eğer çocuk protein bakımından fakir beslenirse, başta beyin ve göz fonksiyonları olmak üzere farklı gelişme gerilikleri görülebilir.

Yiyeceklerdeki protein, hayvansal veya bitkisel kaynaklı olabilir. En iyi protein kaynağı annesütünden sonr aörnek protein diye adlandırılan yumurtadır. Et, tavuk. hindi ve balık da protein açısından zengindir. Bitkisel kaynaklı proteinler içinde baklagiller başta gelir. Ancak bunlarda bazı aminoasitler eksik veya azdır. Tamamlamak için bitkisel protein kaynaklarını birlikte tüketmek gerekebilir. Geleneksel Türk  yemeklerinden kuru fasulye pilav kombinasyonu en güzel örneklerden biridir.

Share.

About Author

Leave A Reply