Buzdolabına asabileceğiniz besin yazısı…

0

Yetersiz ve dengesiz beslenen bir çocukta, ilk önce bağışıklık sistemi etkileniyor ve bu çocuklar sık hastalanıyor. Normal ve sağlıklı bir büyüme için protein, karbonhidrat, yağ, sıvı, vitaminler, mineraller ve eser elementlerin yeterli miktarda ve dengeli alınması gerekiyor. İşte en temel besin listenizi de Prof. Dr. Hilal Mocan sizler için hazırladı.

Protein
Ne için gereklidir?Enerji kaynağı olarak ve doku yapımında kullanılır. Hücrelerin yenilenmesi için gereklidir. Hastalıkların seyrinde ve streste protein ihtiyacı artar.
Eksikliğinde/fazlalığında ne olur? Beyin ve göz fonksiyonları ile ilgili gelişme gerilikleri
Nelerde bulunur? Yumurta, et, tavuk, balık, baklagiller

Kalsiyum
Ne için gereklidir? Kemik ve dişlerin temel yapısı için gereklidir. Kasların kasılması, sinir uyarımı, kalp kasılması ve pıhtılaşmada önemli rol oynar.
Eksikliğinde/fazlalığında ne olur? Kemik mineralizasyonu iyi olmaz, rikets, osteoporoz, osteomalazi gibi kemik hastalıkları gelişebilir, büyüme duraklayabilir. Kan kalsiyumunun aşırı düşmesi sonucu ciddi havale, kasılma görülebilir. Kalsiyum fazlalığında kalp blokları ve böbrek taşları görülebilir.
Nelerde bulunur? Süt, peynir, pekmez, susam, fındık, fıstık vb., yeşil yapraklı sebzeler, kurubaklagiller ve kurutulmuş meyveler.

Fosfor
Ne için gereklidir? Kemik ve diş yapımında, vücutta asit-baz dengesinde, sinir iletiminde, karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında etkilidir.
Eksikliğinde/fazlalığında ne olur? Fosfor alımı yetersiz olan, düşük doğum ağırlıklı veya prematüre bebeklerde, rikets (raşitizm) görülebilir, kas güçsüzlüğü olur. Fazla fosfor alımında riketsin iyileşme döneminde titremeler, havale görülebilir.
Nelerde bulunur? Et, tavuk, balık, yumurta sarısı, kurubaklagiller, sert kabuklu meyveler, yağlı tohumlar, süt ve süt ürünleri, baklagiller, tahıllar.

Magnezyum
Ne için gereklidir? Metabolizmanın iyi işlemesinde etkilidir. Enzimlerin aktivasyonu, kemik ve dişlerin normal yapılanması, karbonhidrat metabolizmasının iyi çalışması, kas ve sinir uyarımında etkilidir.
Eksikliğinde/fazlalığında ne olur? Eksikliğinde kan kalsiyumunda düşme ve titremeler görülür.
Nelerde bulunur? Badem, ceviz, fındık, fıstık gibi sert kabuklu yağlı tohumlar, tahıllar, baklagiller

Demir
Ne için gereklidir? Hemoglobin, miyoglobin ve enerji oluşumunda rol oynayan oksidatif enzimler, sitokrom C oksidaz ve katalaz yapısına girer.
Eksikliğinde/fazlalığında ne olur? Eksikliğinde demir eksikliği anemisi ve büyüme geriliği görülür. Demirin fazlası vücuttan atılamaz, karaciğerde depolanır, hemosiderozis denilen hastalığa neden olur.
Nelerde bulunur? Et, yumurta sarısı, yeşil sebzeler, pekmez, kuru meyveler, fındık, fıstık, susam, baklagiller

Çinko
Ne için gereklidir? Bebek ve çocuk büyümesinde çok önemlidir. Ayrıca bağışıklık sisteminin de güçlendirir, enfeksiyonlara karşı direnci artırır.
Eksikliğinde/fazlalığında ne olur? Eksikliğinde boy kısalığı, demir eksikliği anemisi, karaciğer ve dalakta büyüme, cilt yaraları, ishal, sık enfeksiyon, yara iyileşmesinde gecikme görülür. Aşırı çinko yüklenmesinde mide, barsak belirtileri, bakır eksikliği, koruyucu kolesterolde düşme görülür.
Nelerde bulunur? Et, peynir, badem, ceviz ve tahıllar (buğday, bulgur), mantar, kuru fasulye.

İyot
Ne için gereklidir? İyot tiroid hormonları T3, T4 yapısına girer.
Eksikliğinde/fazlalığında ne olur? Eksikliğinde basit guatr, boy kısalığı görülür.
Nelerde bulunur? İyot eksikliğinin görülmemesi için iyotlu tuzlar ve deniz ürünleri tüketilmelidir.

Krom
Ne için gereklidir? Normal glukoz metabolizmasının devamlılığını sağlar, insülün etkisini güçlendirir.
Eksikliğinde/fazlalığında ne olur? Eksikliğinde glukoz metabolizması bozulur, büyüme etkilenir.

Selenyum
Ne için gereklidir? Hücre hayatiyeti için gerekli antioksidandır.
Eksikliğinde/fazlalığında ne olur? Eksikliğinde kalp kasları zayıflayabilir, organ hayatı etkilenir. Aşırı alınırsa solukluk, huzursuzluk, sindirim bozuklukları görülebilir.
Nelerde bulunur? Deniz ürünleri ve ette bulunur.

Flor
Ne için gereklidir? Kemik ve dişlerin yapısına girer.
Eksikliğinde/fazlalığında ne olur? Eksikliğinde dişler çabuk çürür. Fazla alınırsa “florozis” denen, dişlerde beyaz lekelenmelere neden olan durum ortaya çıkar.
Nelerde bulunur? Flor kaynakları su ve deniz ürünleridir. İçme suyundaki flor miktarı 0.3ppm’den düşük olan bölgelerde altıncı aydan itibaren iki yaşa kadar günde 0.25 ppm flor ilavesi uygun görülmektedir.

VİTAMİNLER
Vitaminler vücutta sentezlenmeyen ve çok az miktarlarıyla hücre metabolizmasının yürütülmesinde gerekli olan organik maddelerdir.

Vitamin A
Eksikliğinde: Büyüme yavaşlar, enfeksiyonlara karşı direnç azalır, dişlerde mine tabakası iyi gelişmez, gece körlüğü, cilt sorunları, kemik yapımında yetersizlik görülür.
Fazla alınırsa: Karaciğer büyüyebilir, saç dökülmesi, kafa içinde basınç artması, kemikleşmede artma görülebilir.
En fazla: Süt, yumurta sarısı, havuç, kuru kayısı ve yağlarda bulunur. Günlük vitamin A gereksinimi bir yaşına kadar 400-420 IU’dur.

Vitamin B2 (riboflavin)
Eksikliğinde: Bulanık görme, gözlerde kaşıntı ve yanma, büyümede duraklama, ışıktan rahatsızlık, dilde yaralar olur.
Fazla alınırsa: Fazlalık belirtileri bilinmemektedir.
En fazla: Et, süt, yumurta, peynir, balık, yeşil yapraklı sebzeler, tahıllarda bulunur. Günlük vitamin B2 ihtiyacı bir yaşına kadar 0.4-0.6 mg’dır.

Niasin
Eksikliğinde: Cilt enfeksiyonları, ishal, zihinsel gerileme görülür.
Fazla alınırsa: Kaşıntı, karaciğer problemleri, yüzde kızarma olabilir.
En fazla: Et, balık, tavuk, tahıllar, yeşil yapraklı sebzelerde bulunur. Günlük niasin ihtiyacı ilk yıllarda 6-8 mg’dır.

Vitamin B6 (prodoxin)
Eksikliğinde: Ciltte sorunlar, dilde iltihap, huzursuzluk, anemi, sinir iltihabı, havale görülebilir.
Fazla alınırsa: Fazlalık belirtileri bilinmemektedir.
En fazla: Et, tahıllar ve soyada bulunur. Günlük ihtiyaç bir yaşına kadar 0.3-0.6 mg’dır.

Vitamin B12
Eksikliğinde: Merkezi sinir sisteminin gelişmesi, kırmızı kan hücrelerinin olgunlaşması, metabolik olaylara destek olması için gereklidir. Eksikliğinde “pernisyöz anemi”, sinir sistemiyle ilgili sorunlar, bazı metabolik sorunlar görülür.
En fazla: Vitamin B12 sadece hayvansal kaynaklı besinlerde (et, süt, peynir, yumurta ve balıkta) bulunur.

Biotin
Eksikliğinde: Barsak bakterileri tarafından üretildiğinden günlük gereksinimi tam olarak bilinmemektedir. Enerji metabolizmasında önemli yeri vardır. Eksikliğinde seboreik dermatit, iştahsızlık, zayıflama, kas ağrıları, solukluk, saç dökülmesi ve laktik asidoz gelişir.
En fazla: Yumurta ve mayada bulunur.

Folik asit
Eksikliğinde: Kırmızı kan hücrelerinin büyümesiyle karakterize “megaloblastik anemi” oluşur.
Fazla alınırsa: Fazlalık belirtileri bilinmiyor.
En fazla: Yeşil yapraklı sebzelerde, kurubaklagillerde, peynir ve tahıllarda bulunur.

Vitamin C
Eksikliğinde: Günlük vitamin C ihtiyacı bir yaşına kadar 35 mg’dır. Vitamin C, kollajen sentezinde ve demir emiliminde önemlidir. Eksikliğinde skorbüt denilen hastalık, dişeti kanamaları, ağız kenarında iyileşmeyen çatlaklar, fazlalığında okzalüri olur.
En fazla: Turunçgiller (portakal, greyfurt, limon), domates, kuşburnu, çilek, kivi, yeşil sebzeler ve maydanozda bulunur.

Vitamin D
Eksikliğinde: Günlük vitamin D ihtiyacı her yaş için 400 IU’dur. Yağda çözünen bir vitamin olduğu için tok karna alınmalıdır. Kalsiyum, fosfor metabolizmasında önemlidir. Eksikliğinde rikets (raşitizm) denilen kemik hastalığı görülür. Riketsli bebeklerde, göğüs kafeslerinde tespih gibi taneler oluşur, bacaklarda içe veya dışa çarpıklık, kafatasında şekil bozukluğu olur, el bilekleri genişler. Çocuk çok terler. Sık sık alt solunum yolu enfeksiyonu geçirebilir.
Fazla alınırsa: D vitamini fazla alınırsa hiperkalsemi, azotemi, büyümede duraklama, kusma ve böbreklerde kalsiyum birikimi olabilir.
En fazla: Balık yağı ve yumurta sarısında vardır. Güneş ışınları vücuttaki vitamin D sentezini sağlar. Özellikle ılık ve güneşli günlerde, bebeklerin yüzü, kolları ve bacakları açıkta bırakılarak güneşe çıkarılması çok yararlıdır.

Vitamin E
Eksikliğinde: Antioksidandır. Hücre zarlarını güçlendirir, sağlamlaştırır. Doymamış yağ asitlerinin vücuda yararlarını artırır. Vitamin E eksikliğinde prematüre bebeklerde hemolitik anemi gelişebilir. Bu durum kan hücrelerinin parçalanmasıyla ortaya çıkan bir kansızlık tablosudur.
En fazla: Yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, yağlı tohumlar ve soyada bulunur.

Vitamin K
Eksikliğinde: Yağda eriyen bir vitamindir, emilimi için safra asitleri gereklidir. Bazı pıhtılaşma faktörlerinin, protrombinin oluşumundan ve aktivasyonundan sorumludur. Yani kanamayı önleyen bir fonksiyonu vardır. Eksikliğinde kanamalar görülür.
Faza alınırsa:Yenidoğan bebekte, doğumdan hemen sonra bebeklere 1 mg Vitamin K, kas içine uygulanır. Buna rağmen göbekten kanama devam ederse doktor kontrolünde ek doz olarak tekrar vitamin K uygulanabilir.
En fazla: En fazla yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak ve benzeri), kurubaklagiller, kahve, çay ve balıkta bulunur.

Share.

About Author

Leave A Reply