Çocuklara kural lazım!

0

dreamstime_s_23185453

Çok fazla kuralla büyüdüyseniz, belki de bütün iyi niyetinizle kendi çocuğunuza kural koymayan bir ebeveyn olmayı düşlediniz. Böylelikle onun mutlu olacağını düşündünüz ama işler istediğiniz gibi gitmedi ya da kurallar koydunuz ama bir türlü sözünüzü dinletemediniz Peki hata nerede? Ninos Çocuk Gelişim Merkezi’nden Uzm. Psikolog Aslı Benk anlatıyor.

Çocukların kuralları sevmediklerini düşünürüz. Halbuki, kurallarla ya da sınırlarla büyüyen çocuklar mutlu olurlar. Çocuklar “neyi, ne kadar yapabilirim?”, “bir şey istediğimde nereye kadar ısrar edebilirim?”, “kiminle nasıl konuşmalıyım ve kime nasıl davranmalıyım?”ın sınırlarının nerede olduğunu öğrenmeye ihtiyaç duyarlar. Bunları evde ebeveynlerin koydukları kurallarla ve bu kuralların uygulanmasıyla öğrenirler. Sınırlar, çocukların özgüvenlerinin gelişmesine ve sorumluluk sahibi yetişkinler olabilmelerine yardımcı olur. Çocuk, sınır kavramını bilmediğinde kontrolsüz davranışlar sergileyebilir ve başı sıklıkla derde girebilir.
Uygun sınırlar koymak, temelde onların güvende olmaları ve kendilerini güvende hissetmeleri için gereklidir. Evlerin kuralları aileyi birbirine bağlar ve çocukların ihtiyacı olan aidiyet duygusunu hissetmelerine yardımcı olur. Sınırlar, çocuklara doğru ile yanlış arasındaki farkı, diğerleri ile nasıl olumlu iletişim kurabileceğini ve toplumun bir parçası olmayı öğretir. Ancak bu sınırların nasıl, ne zaman ve neye göre çizileceği son derece önemlidir. Sınırlar, “bunu yapmazsan televizyon seyredemezsin” gibi tehdit, “hemen yatağına yat” gibi bağırma ve emir verme benzeri, stres yaratan ve iletişimimizi her geçen gün daha olumsuz hale getirecek iletişim engellerini içermez.
Çocukların güvende olmaları ve kendilerini güvende hissetmeleri için sınırlarının olması ve bu sınırların açık ve net biçimde, neden konulduğunun çocuklara anlatılması uygun olacaktır. Ancak bu açıklama kriz anında değil, öncesinde ya da hem çocuklar hem siz sakinleştikten sonra yapılmalıdır. Büyümesi ve hızlı koşabilmesi için saat 21.00’de yattığını ya da daha çok kendine vakit ayırabilmesi ve ailece yemek yiyebilmeniz için ödevlerine 15.00’te başlaması gerektiğini bilmelidir. Kurallar, ebeveyn olarak bizim otorite sağlamamız için değil, onların güvende olmaları için gereklidir.

 Sınırları Nasıl Koyacağız?
Onlara uygun bir dil kullanın: Onların hayatından örnekler vererek, kuralların neden gerekli olduğunu anlatın. Cümleleri basit kurun ve dürüst olun

Göz kontağı kurun: Eğer yapmasını istediğiniz şey konusunda gerçekten ciddiyseniz, yan odadan bağırmak yerine çocuğunuzun göz hizasına inip, gözlerinin içine dikkatle bakarak uyarınızı yapın.

Yaşına uygun sınırlar belirleyin: Kurallarınız onun yaşına uygun olmalı. Örneğin, 16 yaşındaki çocuğunuzdan her gece saat 20.00 de yatağa gitmesini bekleyemezsiniz. Fiziksel olarak da ondan istediğiniz şeyleri yapabileceğinden emin olun. 4 yaşındaki çocuğunuzun uzun süre alışveriş merkezinde sizinle dolaşmasını beklerken, onun sıkılmamasını ya da bunu göstermemesini beklemek adil olmayacaktır.

Mizahı kullanın: Bazen bir kahkaha ya da bir taklit, aradaki gerilimi azaltacaktır. Onu köşeye sıkıştırmak yerine, kontrolün sizde olduğunu ve onun güvende olduğunu hissettirin. Güç savaşına girmeyin.

Gerçekte demek istediğiniz şeyi söyleyin: Çocuğunuz, söylediğinizin uygulamayacağınız bir tehdit olmadığını bilmeli. Sonunda ne olacağını söylüyor ancak belirttiğiniz sonucu göstermiyorsanız, bir sonraki sefere otoriteniz azalmış olacaktır. Onunla konuşurken nutuk atmayın, ders vermeyin, ikna etmeye çalışmayın. Kararlı bir şekilde hatırlatıcı sözcükler söyleyebilir ya da ondan ne beklediğinizi söyleyebilirsiniz. Sonuçları ise tartışmadan görmesini sağlayın. 

Kuralları sık sık değiştirmeyin: Tutarlı olun. Az kuralınız olsun ama her zaman onlara uyulmasını bekleyin. Kuralları yazılı hale getirebilirsiniz. Bu yöntem hem sizin tutarlı olabilmenizi sağlayacak, hem de çocuğunuzun kurallara uymasını kolaylaştıracaktır. 

Sınırlar Neden Gereklidir?

  • Sınırlar çatışmaları önler ve her iki tarafın da kazançlı çıkacağı ortam yaratılır.
  • Sınırlar olumlu davranışların öne çıktığı bir ev ortamı yaratır.
  • Sınır koymak, ilişkinizde ya da evde sevgi, kabul, saygı, güven ortamı yaratmak için gereklidir.
  • Sınırları olan evlerde ve ilişkilerde daha az stres ve güç savaşı vardır.
  • Sınırlar karşılıklı saygı içerir.
  • Sınırlar çocuklara diğerleri ile nasıl olumlu iletişimde olabileceğini ve toplumun bir parçası olmayı öğretir.

Yaş Gruplarına Göre İpuçları
1-6 yaş: Bu yaşlarda koruyucu kurallar öncelik taşır. Bunun yanında, diğer çocuklarla nasıl oynayacaklarını bilmelidirler. Ayrıca, yetişkinlerle nasıl ilişkide olacaklarını öğrendikleri yaşlardır. Sizden sınırları öğrendiyse, diğer yetişkinlerle de ilişkide zorlanmayacaktır. Okul öncesi dönemde çocuklar sizi taklit edip, model alırlar. Onlara, doğru şeyleri yaparak doğruları öğretebilirsiniz. Siz her gece dişinizi onunla beraber fırçalarsanız, o da fırçalayacaktır. Siz kızgın olduğunuzda ses tonunuzu kontrol ediyorsanız, o da edecektir.

7-12 yaş: Bu yaşlarda çocuklar diğer ebeveynlerin farklı kuralları olduğunun farkına varırlar. Onlara her yerin ve her evin farklı kuralları olabileceğini açıklayın. Okula gittiğinde, başka ailelerin evlerini ziyaret ettiğinde, oranın kurallarına saygı göstermesi gerektiğini anlatın. Kolay anlaşılır ve net kurallar koyun. Bu yaşta çok fazla kural koymayın.

Ergenlik Dönemi: Kuralları koyarken ve gözden geçirirken, onları da bu sürece dahil edin. Bu yaştaki çocukların özgürlüğe ihtiyaçları vardır ancak yine de kuralların olması son derece önemlidir; bu yaşlar hayatın riskli yaşlarıdır. Flört, parti, içki ve uyuşturucu kullanımı konusunda ifadeleriniz açık olsun. Onu yaptığı doğru şeçimler için ödüllendirin.

Share.

About Author

Leave A Reply