Çocukların hassas soruları…

0

Boşanma, ölüm, cinsellik gibi konularda çocuklarınız soru sormaya başladığında paniklemeyin. Bunlar son derece normaldir. Hangi yaştaki çocuğa nasıl cevap vereceğiniz çok önemli. Ninos Cocuk Gelisimi ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi ‘nden Uzm. Psikolog Aslı BENK size bu konuda yol gösteriyor.

1. Boşanma Çocuklara Nasıl Anlatılır?

Çocuklar boşanma durumu ile ilgili sorular sorarken aslında şunları sormak isterler:

“Ben nerede yaşayacağım? Annem nerede yaşayacak? Babam nerede yaşayacak? Kardeşlerimle birlikte olacak mıyım? Taşınacak mıyız? Okulumu değiştirecek miyim? Arkadaşlarım bu durumu bilecek mi? Arkadaşlarıma ne söylemeliyim? Bu olanlar benim suçum mu? Bana kızgın mısınız?”. Çocuklar henüz bu soruları sormaya başlamadan önce boşanmaya kesin karar verildiğinde, çocuklara bu cevapları kendiliğinden vermek daha doğru olabilir.

Ne zaman: Doğru zaman, ne ebeveynlerden biri evden ayrılmadan uzun bir zaman önce ne de hemen önce olmalıdır. Örneğin iki hafta, çocukların kendilerini hazırlamaları için yeterli ancak kaygılarını beslemeyecek ve boşanmanın olmaması için bir yol olup, olmadığını hayal etmeyecekleri ideal bir süre olabilir.

Nerede: Bu haberi dışarıda bir yerde vermek yerine evinizde vermek uygun olacaktır. Konuşmanızın ardından ne sizin ne de çocuğunuzun bir işi ya da gitmesi gereken bir yer olmaması önemlidir. Böylelikle çocuk aklına gelen soruları sorabilir, istiyorsa rahatlıkla ağlayabilir, sizin sarılmanıza ihtiyacı olursa uzun uzun sarılabilir ve bu haberi daha geniş bir zamanda içine sindirebilir.

Nasıl: Ayrılık yüzünden ne kadar öfkeli ya da üzgün olursanız olun, çocuğunuza bu haberi verirken sakin kalmaya çalışın. Elbette duygularınızı paylaşabilirsiniz ancak duygusal yükünüzü o an boşaltmamaya özen göstermeniz daha uygun olacaktır. Bu durumu anlatırken olmayacak vaadlerde bulunmamaya, dürüst olmaya ve eşinizi ya da başkalarını suçlamamaya özen gösterin.

Kiminle: Hem anne hem de babanın mümkünse birlikte açıklama yapması, çocukların kararın kesinliğini anlayabilmeleri açısından önemlidir. Bu kararı birlikte anlatmanız, çocukların iki farklı hikaye duyup kafalarının karışmasından onları korumuş olur. İlk açıklama, bütün kardeşler, anne ve baba birlikte yapılmalı ama gerekiyorsa detaylar büyük çocuğunuzla ayrıca paylaşılabilir.

Boşanma için çocuklara örnek açıklama

Biz artık birlikte aynı evde yaşarken mutlu değiliz. Boşanmanın ve farklı evlerde yaşamanın daha iyi olacağına karar verdik.”

Bu açıklamadan sonra akıllarında belirecek “neden?” sorusunun cevabını çok fazla detaya girmeden “uzun zamandır sorunlarımızı çözmeye çalışıyoruz ve en sonunda bizim için farklı evlerde yaşamanın daha doğru olacağına karar verdik.” şeklinde verebilirsiniz.  Israrlı “neden” soruları karşısında bu konunun anne babanın arasında olduğunu belirtip, Bu kararın sizi etkileyeceğini de düşündüğümüz için neler olacağı ile ilgili sizinle konuşmak istedik” şeklinde konuyu aslında onların daha çok ilgilerini çekecek bir yere taşıyabilirsiniz. Anne babalar boşanabilirler ama asla çocuklardan boşanılmaz; sizi her zaman sevmeye, sizinle ilgilenmeye devam edeceğiz. Her ikinizi de her zaman seveceğiz ve her zaman sizin anneniz ve babanız olarak kalacağız” gibi bir cümle ile bu kararın, onları sevip sevmemenizle ilgili olmadığını ve aranızda sorunlar olsa da onlardan da ayrılmayacağınızı belirtmelisiniz. Daha sonra nerede yaşayacağınız, diğer ebeveynin nerede yaşayacağı bilgileri verilmelidir. Annesini ve babasını görme gün ve saatleri onlara anlatılmalı, bu günlerde neler yapmak isteyeceği konuşulmalıdır. Görüşme günlerinin düzeninin duygusal anlamda sizi zorlayan tarafları olsa bile, bu konuyla ilgili olumlu bir yaklaşım göstermeniz doğru olacaktır.

II. Ölüm Çocuklara Nasıl Anlatılır?

Çocuk, ölüm olayı ile karşılaşmadan yaş düzeyine uygun bir açıklama yapmak ve sorularını cevaplandırmak, onun ölümü hayatın bir parçası olarak algılayabilmesine yardımcı olacaktır. Ancak onun sorularına verilebilecek cevaplara geçmeden önce sık kullanılan bazı hatalı ölüm açıklamalarına bir göz atalım.

Ölümü uyku ile eşleştirmeyin: “Başka yerde uyuyor” ya da “uzun bir uykuya daldı” gibi açıklamalar, ben de uyursam ölebilirim diye düşünmelerine yol açabilir.

Ölümü yolculuk ile eşleştirmeyin: “Uzun bir yolculuğa çıktı” ya da “çok uzaklara gitti” açıklaması yapmak, tatile giden ya da bir süreliğine uzağa giden bir yetişkinin dönmeme ihtimalini düşündürüp, onu üzebilir.

Ölümü hastalık ile eşleştirmeyin: Altı yaşın altında olan çocuklara “hasta olduğu için öldü” demeyin. Hasta olduğunda öleceğini düşünebilir.

Ölümü yaşlı insanlarla eşleştirmeyin: Çocuklar sadece yaşlıların ölmediğini kısa zamanda kavrayacaklardır; bu size olan güveninin sarsılmasına neden olabilir.

Çocuklara ölümden bahsederken

Ölüm konusundan bahsederken rahat olun. Çocuğunuz size soru sorduğunda bütün sorularının cevaplarını bilemeyeceğinizi söyleyebilirsiniz ancak ölüm konusunda da doğum kadar rahat konuşmaya özen gösterin. Ölüm gerçeği ile erken yaşlarda tanıştırın. Ölümü tam olarak anlamak belli bir yaşı gerektirse de, bu yavaş yavaş gerçekleşen bir süreçtir. Çiçeklerin, böceklerin, hayvanların hayat döngüsünden onlara erken yaşlarda bahsedebilirsiniz. Çocuğunuza bir bitkinin ya da bir hayvanın sorumluluğunu vererek onun doğum, büyüme, üreme ve ölüm süreçlerini incelemesini sağlayabilirsiniz. Böylece insanlar dahil tüm canlıların ölmesinin doğal bir süreç olduğunu daha kolay anlayabilir. Sadece çocuğunuzun sorusuna cevap verin, çok fazla detaya girmeyin.

Ölüm nedir?

Eğer çocuklar 10 yaşın altındaysa, soyut durumları anlamakta zorluk yaşarlar. Basit açıklamalar getirin. Basitçe, ölmüş bir kişinin nefes almadığını, konuşmadığını, uyumadığını, yemeğe ihtiyacı olmadığını söyleyebilirsiniz. Örneğin ölmüş bir kedi miyavlamaz ve koşamaz açıklamasıyla onun anlayabileceği somut bir örnek verebilirsiniz. Ya da artık hayatta olmamaktır. Örneğin çiçekler şu anda yaşıyorlar ama kışın renkleri azalır, solar ve ölürler. Vücut da öyledir, öldüğünde hareket etmez, nefes almaz, hissetmez ve uyumaz.

Büyüdüğümde ben de ölecek miyim?

Herkes bir gün ölecek.

Sen de ölecek misin?

Evet, ama şu anda bunu düşündürecek bir neden yok. Ben seninle çok uzun yıllar beraber olacağımızı umuyorum.

Neden ağlıyor?

Örneğin, Selin Teyze, Tamer Amca öldüğü için üzgün, bu yüzden ağlıyor. Onu çok özlüyor. Sevdiğimiz biri öldüğünde hepimiz üzülürüz.

III. Cinsellik çocuklara nasıl anlatılır?

Cinselliği öğrenmek, çocuk gelişiminin doğal bir parçasıdır. Çocuklarda cinsellik ile ilgili sorular iki yaşından sonra başlar. Anne – baba çocukların sorularını dürüstçe yanıtlamalı ve yaşlarına uygun açıklamalar yapmalıdır. Sorulara yanıt verirken soruyu dikkatle dinleyip, sadece sorduğu soruya cevap vermeli, merak uyandıracak daha fazla detaya girilmemelidir. Bir çocuk eğer yedi yaşından önce bu tür sorular sormuyorsa cinselliğin utanılacak ya da yasak bir konu olduğu izlenimini edinmiş olabilir. Bu noktada çocuğunuz sormasa da yeri geldiğinde yaşına uygun açıklamalar yapmalısınız. Çocukların bu bilgileri ebeveyninden alması en sağlıklısıdır. Yaşlara göre size sorulacak soru cümleleri, verilebilecek cevap ve yapılacak açıklamaların örneklerini aşağıda bulabilirsiniz:

2-3 yaş: Bu yaşta çocuklar diğer vücut bölümleri gibi cinsel organlarının isimlerini doğru şekilde, takma isimler olmadan öğrenmelidir.

3-4 yaş: Bebeğin nasıl olduğunu merak ettiği yaşlardır. Gerektiğinde çok detaya girmeden “bebek doğacak kadar büyüyene kadar, annenin karnının içinde bir kesede yeterince yaşar, büyüyünce doğar” denilebilir.

Kızlar neden erkeklerden farklıdır?

Kadının çocuk dünyaya getirebilmesi için böyle bir yapıya ihtiyaç vardır.

Neden erkeklerin bebekleri olmaz?

Çünkü erkeklerin vücudunda bebeklerin büyümesini sağlayan bir yuva yoktur.

4-5 yaş: “Ben nasıl doğdum?” sorusunun sorulmaya başaldığı yaşlardır. “Sen karnımdaki özel yuvada büyüdükten sonra karnımın altında, bacaklarımın arasından bebeğin dışarı çıkabilmesi için oluşmuş özel bir yerden, vajinadan çıktın” yeterli bir açıklamadır.

6-7 yaş: Bu yaşlarda “nasıl doğdum?” sorusunun cevabı daha detaylı anlatılabilir. “Anne ve baba çocuk sahibi olmaya karar verdiklerinde bir araya gelirler. Babanın penisinden gelen spermler, annenin vajinasından içeri girer. Spermler burada annenin yumurtası ile birleşince küçük bir yavru oluşur ve büyümeye başlar.”

7-8 yaş: Medyada cinsellik ile ilişkili kavramlarla karşılaşmaya başlayabilir. Bu sorulara detaya girmeden, sorduğu kadarıyla cevap verebilirsiniz.

Evlenmemiş kişilerin bebekleri olabilir mi?

Her yetişkin kadın ve erkek bebek sahibi olabilir. Fakat evlenmeyi beklemeleri, bebeğin bir ailesi ve yuvası olması daha doğrudur.

9-11 yaş: Bu yaşlardaki çocukları, ergenlik döneminde olacak değişimler için bilgilendirmek gerekir.

 

 

Share.

About Author

Leave A Reply