Süt dişleri ve yer tutucular

0

 

Screen Shot 2015-09-03 at 1.17.23 PM
Ülkemizde, bebeğin ağzında ilk fark edildiğinde uğruna kutlamalar yapılan, diş buğdayları düzenlenen süt dişleri, çocuğun büyüme gelişmesinde oldukça önem taşımasına rağmen, ebeveynler tarafından “nasılsa düşecek” denilerek pek önemsenmez. Yard. Doç. Dr. Nida Hüroğlu anlatıyor.

Süt dişleri hamileliğin 6. haftasında oluşmaya başlar ve bebek 1 yaşına geldiğinde, bütün süt dişlerinin minesi tamamlanır. Dolayısıyla bebeğin süren süt dişindeki herhangi yapısal bir bozukluk, annenin hamileliğinin ilk haftalarında geçirdiği olumsuz bir durum, örneğin yüksek ateşli bir hastalık yüzünden olabilir.
Ebeveynlerin süt dişleri hakkında bilgilendirilmesi oldukça önemlidir; zira çoğu anne süt dişlerinin kökünün olduğunun bile farkında değildir. Süt dişleri, daimi dişlerin küçültülmüş birer örneğidir ve uzun ince köklere sahiptirler. Alttaki daimi diş zamanla yükseldikçe, süt dişinin köklerini eritir ve kökleri eriyen süt dişi sallanarak düşer. Zamanından önce süt dişi çekilirse, uzun kökler dikkat çeker. Bu sebeple her ebeyen süt dişlerinin önemini ve düşme zamanını bilmelidir.
Süt dişleri 20 tanedir. İlk süt dişi yaklaşık olarak bebek 6. aylıkken sürer ve 2,5-3 yaşlar arasında bütün süt dişlerinin sürmesi ve kök oluşumu tamamlanır.
3 yaşından 6 yaşına kadar geçen dönem pasif dönemdir. 6 yaşında, keserlerle beraber sadece daimi büyük azı dişler sürer. Diğer süt dişlerinin değişmesi (yaklaşık 12 diş) 12 yaşına kadar devam eder. Bazı süt dişlerinin çocuğun ağzında 10-12 sene kalacağı düşünülürse, bu dişlerin uzun süre sağlığının korunmasının ne kadar önemli olduğunu görülebilir.

Yer tutucu nedir?
Herhangi bir nedenle, bir süt dişinin normal düşme zamanından önce çekimi gerekirse, çekim boşluğunun, komşu dişler tarafından kapanmasıyla ortaya çıkacak anomalileri önlemek amacıyla yapılan apereylere “yer tutucu” denir.

Süt dişleri ne işe yarar?
Süt dişlerinin temel fonksiyonları ve erken kayıp durumunda oluşabilecek problemler şunlardır:
– Süt dişleri, alttan gelecek daimi dişlerin süreceği yeri tutar ve kökleriyle onlara rehberlik yaparlar. Düşme zamanından önce çürük veya travma sonucu kaybedilen dişlerin boş yerine, komşu dişler eğilerek yaklaşırlar ve alttan gelecek daimi diş, rehberini ve yerini kaybettiği için ya sürme yolunu değiştirir ya da hiç süremez. Bu sebeple, erken kaybedilen süt dişinin altındaki dişin süreceği yeri korumak amacıyla yertutucu yapılır.
– Süt dişlerinin büyüme gelişmede önemli rolleri vardır. Dil, dudak ve ağız çevresindeki bütün kaslar ve çene eklemi süt dişleri ile ilişkilidir. Dolayısıyla süt dişleri çocuğun yüzünün şekillenmesinde etkilidir. Sağlıklı dişlenme, bütün bu yapıların sağlıklı gelişmesinde önemlidir. Bazı seslerin çıkartılmasında da dişler büyük rol oynar. Erken dönemde travma veya biberon çürüğü nedeniyle ön dişlerin kaybedilmesi durumunda, dişli yer tutucular yapılarak çocuğun konuşmasının bozulması engellenmeye çalışılır.
– Bebeklerin, katı besinlere geçtiğinde, ısırmak ve çiğnemek (ve tabii ki bu fonksiyonları doğru yapabilmek) için sağlıklı süt dişerine ihtiyaçları vardır. Süt dişlerindeki bir enfeksiyon, dişler ve diş etinde ağrıya, nihayetinde de beslenme bozukluklarına sebep olur. Enfeksiyon aynı zamanda etrafındaki dokuların da tahrip olmasına sebep olur.
– Sağlıklı süt dişleri, hiç şüphesiz bebeklerin ve çocukların rahatça gülümsemesi ve sevimli görünmesi, dolayısıyla kendilerine güvenmeleri için de oldukça önemlidir. Erken dönemde biberon çürüğü veya travma nedeniyle kaybedilen dişlerin fonksiyonlarını sürdürebilmek için yine dişli yertutucular kullanılır.

İki tip yer tutucu vardır: Hareketli (çocuğun kendi çıkarıp takabileceği) yer tutucular ve sabit yer tutucular. Hareketli yer tutucular, klinikte çocuğun ağzından ölçü alınarak, laboratuvarda akrilik bazlı bir maddeden, ağzına uyumlu olarak yapılan tipleridir. Birden fazla sayıda ve çenenin her iki tarafında eksik diş olması durumunda tercih ettiğimiz yer tutucudur. Çocuk, günboyu taktığı apereyi sadece yemek yerken çıkartır.
Sabit yertutucular, laboratuvarda yapıldıktan sonra özel yapıştırıcılarla dişe yapıştırılır. Daimi diş sürdüğü zaman hekim tarafından çıkartılır.Tek taraflı ve bir diş eksikliğinde, özellikle çocuğun da yaşı küçükse, sabit yer tutucu kullanımı tercih edilir.

Yer tutucularının bakımı
Sabit Yer Tutucu: Normal ağız ve diş bakımı yapıldığı gibi fırçalama yapılır. Sakız ve lokum gibi yapışkan yiyeceklerden uzak durmak gerekir.
Hareketli Yer Tutucu: Yemek yerken çıkarılması gerekir. Yemek yedikten sonra fırçalanıp, ağza tekrar takılmalıdır. Özellikle okul çağı çocukları okulda yemek esnasında yer tutucularını kaybederler. Bu nedenle özel kutularını yanlarında taşımalıdırlar. Yer tutucuyu ağızdan çıkarır çıkarmaz o kutuya yerleştirmelidirler.Bebeğinizin ve çocuğun oral hijyeninin sağlanması, ilerde oluşabilecek ağız ve diş sağlığı sorunlarının önlenmesi açısından oldukça önemlidir. Bebeklikten genç ergenlik çağına kadar, ağız ve diş bakımında, aile bilinci ve ailenin motivasyonu birincil faktör olarak rol oynar.

Share.

About Author

Leave A Reply